10 Nhóm Vật Liệu Xây Dựng Phải Chứng Nhận Hợp Quy Theo QCVN 16:2023/BXD

I. Vì sao QCVN 16 khiến nhiều chủ hàng “toát mồ hôi lạnh”?

Nếu nói thẳng: QCVN 16 không phải luật “cho vui”. Đây là rào chắn pháp lý để hạn chế vật liệu kém chất lượng lọt vào công trình – thứ có thể gây nứt nhà, sập trần, thấm dột, thất thoát đầu tư.

Và cái đau ở đây là: 80% doanh nghiệp không biết hàng mình nhập đã thuộc nhóm phải hợp quy cho đến khi… bị giữ hàng.
Container nằm cảng 3–10 ngày thậm chí cả tháng, phí lưu bãi tăng phi mã, khách giục tiến độ… lúc đó mới chạy tìm tổ chức chứng nhận thì đã muộn.

Vì vậy, hiểu QCVN 16:2023/BXD không phải “thêm một thủ tục”, mà là cách cứu chính doanh nghiệp khỏi một đống chi phí phát sinh.

II. QCVN 16 là gì? Và tại sao doanh nghiệp rất dễ mắc lỗi?

Quy chuẩn quy định: mọi sản phẩm VLXD lưu thông tại Việt Nam (sản xuất hoặc nhập khẩu) đều phải có chứng nhận hợp quy nếu nằm trong danh mục bắt buộc.

Nhưng vấn đề lớn nằm ở đây:
Doanh nghiệp thường không xác định đúng nhóm hàng, hoặc dịch sai chủng loại → chứng nhận sai → bị bác hồ sơ.

Và QCVN 16 mới 2023 có thay đổi đáng kể so với phiên bản cũ, đặc biệt ở danh mục vật liệu phải hợp quy.

III. 10 nhóm vật liệu xây dựng bắt buộc hợp quy – vì sao chúng quan trọng?

Không chỉ liệt kê, để mình phân tích luôn vì sao từng nhóm bị “siết” và doanh nghiệp thường vướng ở đâu.

1. Xi măng & phụ gia bê tông

Đây là xương sống công trình. Một lô xi măng sai mác, sai độ bền → công trình nứt như bánh tráng gặp nước.
Doanh nghiệp hay dính lỗi: giấy thử nghiệm không khớp tiêu chuẩn TCVN tương ứng.

2. Cốt liệu xây dựng (đá, cát, sỏi)

Vật liệu này ảnh hưởng trực tiếp độ bền bê tông.
Lỗi phổ biến: không test tạp chất hữu cơ, hạt mịn theo quy định.

3. Vật liệu ốp lát (gạch, đá nhân tạo)

Phần hoàn thiện công trình nên bị kiểm rất chặt.
Lỗi phổ biến: không chứng minh được khả năng chống thấm/chịu mài mòn.

4. Vật liệu xây (gạch nung, gạch bê tông, gạch nhẹ)

Nếu hàng nhập khẩu mà không hợp quy → không được đưa vào thi công dự án có vốn nhà nước.

5. Vật liệu lợp (ngói, tấm lợp các loại)

Rủi ro lớn nhất: độ bền uốn – chịu va đập không đạt, dễ vỡ khi thi công.

6. Thiết bị vệ sinh

Chậu, bồn cầu, vòi, phụ kiện…
Rủi ro: hàm lượng chì/kim loại nặng vượt mức cho phép → đây là vấn đề an toàn nước sinh hoạt.

7. Kính xây dựng

Kính không hợp quy = rủi ro vỡ nhiệt, nổ tự phát.
Lỗi phổ biến: test không đủ độ bền cơ học – an toàn va đập.

8. Vật liệu trang trí – hoàn thiện

Sơn, vữa, tấm thạch cao, v.v.
Lỗi phổ biến nhất: hàm lượng VOC không đạt chuẩn khiến công trình bị “mùi độc”.

9. Ống cấp thoát nước

Liên quan trực tiếp an toàn hệ thống.
Lỗi: loại nhựa không đúng tiêu chuẩn, dễ biến dạng khi gặp nhiệt.

10. Nhóm “khác” theo bảng 1 QCVN 16

Đây là nhóm khiến nhiều chủ hàng “toang” vì không biết sản phẩm của mình nằm đây do tên gọi rất đa dạng.

IV. Chứng nhận hợp quy VLXD làm như thế nào? Và đâu là điểm doanh nghiệp dễ sai nhất?

QCVN 16 cho phép dùng 3 phương thức đánh giá (1 – 5 – 7). Nghe thì đơn giản, nhưng mình phân tích theo góc nhìn thực chiến:

1. Phương thức 1 – Thử nghiệm mẫu điển hình

– Phù hợp hàng nhập khẩu nhỏ lẻ.
– Giấy chỉ có hiệu lực tối đa 1 năm.
– Mỗi lần nhập đều phải test lại → tốn thời gian, chi phí.
Điểm đau: nếu lô về sát ngày dự án, test kéo dài là đủ chết tiến độ.

2. Phương thức 5 – Đánh giá nhà máy + thử nghiệm định kỳ

– Giấy có hiệu lực 3 năm.
– Phù hợp doanh nghiệp nhập nhiều lần hoặc phân phối lâu dài.
Điểm đau: nhà máy Trung Quốc từ chối kiểm tra quy trình → doanh nghiệp Việt bị kẹt, không làm được phương thức 5.

3. Phương thức 7 – Chứng nhận theo lô hàng

– Giấy có hiệu lực duy nhất cho lô đó.
– Lô nào test lô đó.
Điểm đau: chi phí cao, thời gian lâu, rủi ro test fail ngay tại cảng.

Phản biện:
Nhiều doanh nghiệp nghĩ “chọn phương thức nào cũng như nhau”, nhưng NOPE.
Chọn sai phương thức = hàng bị test lại, tốn phí, tốn thời gian → ảnh hưởng dây chuyền thi công.

V. Vai trò của tổ chức chứng nhận hợp quy – và vì sao doanh nghiệp nên chọn đúng ngay từ đầu?

Tổ chức chứng nhận không chỉ là nơi “cấp giấy”.
Họ có 3 nhiệm vụ quan trọng:

• Giám sát định kỳ (trước 20/12 hàng năm)

• Thông báo mọi thay đổi năng lực trong 15 ngày

• Quy trình kiểm tra – thử nghiệm – đánh giá phải tuân theo Bộ Xây dựng

Vấn đề là:
Không phải tổ chức nào cũng đủ năng lực kiểm hết danh mục của QCVN 16.
Doanh nghiệp chọn sai tổ chức → hồ sơ bị bác → phải làm lại từ đầu.

VI. Làm sao để doanh nghiệp không bị “toang” khi nhập VLXD vào Việt Nam?

Không cần vòng vo, mình nói thẳng 3 điểm sống còn:

1) Xác định đúng nhóm VLXD ngay từ khi đàm phán với nhà cung cấp

Những sai lệch nhỏ về “tên sản phẩm” dẫn đến sai toàn bộ quy trình.

2) Chọn đúng phương thức chứng nhận

– Nhập nhỏ lẻ thì chọn 1 hoặc 7
– Nhập định kỳ – phân phối lâu dài thì chọn 5
→ Chọn sai = tốn kém + delay dự án.

3) Chuẩn hóa hồ sơ từ đầu

– Phiếu thử nghiệm phải theo TCVN/QCVN
– Tài liệu nhà máy phải khớp
– Mã HS phải định danh rõ