Tết Nguyên Đán cùng 5 điều cực kỳ thú vị không nên bỏ qua

Tết Nguyên Đán có nguồn gốc từ đâu?

Tết Nguyên Đán còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như: Tết Âm lịch, Tết Ta, Tết Cả hay đơn giản là Tết. Đây là ngày lễ đánh dấu thời điểm bắt đầu của năm mới theo lịch âm, có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt, người Trung Quốc và một số quốc gia châu Á khác.

Xét theo ngữ nghĩa, “Tết” bắt nguồn từ chữ “Tiết” (tiết khí), còn “Nguyên” mang ý nghĩa khởi đầu, mở đầu cho một chu kỳ mới. Vì tính theo lịch âm nên Tết Nguyên Đán thường diễn ra muộn hơn so với Tết Dương lịch.

Thông thường, không khí Tết bắt đầu từ khoảng ngày 23 tháng Chạp và kéo dài đến hết mùng 7 tháng Giêng âm lịch. Đây là khoảng thời gian diễn ra nhiều nghi lễ, phong tục với mong muốn cầu cho một năm mới an khang, thuận lợi.

Nguồn gốc của Tết Nguyên Đán đến nay vẫn còn nhiều tranh luận. Có quan điểm cho rằng Tết có nguồn gốc từ Trung Quốc và du nhập vào Việt Nam trong thời kỳ Bắc thuộc. Tuy nhiên, theo truyền thuyết “Bánh chưng – bánh dày” từ thời Vua Hùng, người Việt đã có Tết từ rất sớm, trước cả giai đoạn Bắc thuộc.

Bên cạnh đó, nhiều tài liệu cổ như Kinh Lễ của Khổng Tử hay Giao Chỉ chí cũng mô tả các lễ hội đầu năm của cư dân phương Nam với hoạt động ăn mừng mùa vụ, ca hát, nhảy múa. Những ghi chép này cho thấy Tết Nguyên Đán có thể đã hình thành từ lâu đời trong văn hóa Việt cổ.

Dù còn nhiều góc nhìn khác nhau, có thể khẳng định rằng Tết Nguyên Đán của Việt Nam và Trung Quốc có sự giao thoa, ảnh hưởng lẫn nhau, nhưng mỗi quốc gia vẫn giữ được bản sắc riêng.

Tết Nguyên Đán mang ý nghĩa đặc biệt gì?

Đối với người Việt, Tết Nguyên Đán không đơn thuần là thời điểm chuyển giao năm cũ – năm mới, mà còn mang ý nghĩa tinh thần rất sâu sắc.

• Tết tượng trưng cho sự khởi đầu, niềm hy vọng về một năm mới nhiều may mắn, thuận lợi.

• Đây là dịp giao hòa giữa con người – trời đất – thần linh, phản ánh chu kỳ vận hành của tự nhiên qua bốn mùa Xuân – Hạ – Thu – Đông.

• Với nền văn hóa nông nghiệp lâu đời, Tết còn gắn liền với ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Ngoài ra, Tết là thời điểm để tưởng nhớ tổ tiên, các vị thần gắn liền với đời sống nông nghiệp như Thần Đất, Thần Nước, Thần Mưa, Thần Mặt Trời…

Đặc biệt, dù đi xa đến đâu, phần lớn người Việt đều cố gắng trở về nhà dịp Tết để sum họp gia đình, thắp hương bàn thờ tổ tiên, gửi gắm lòng biết ơn và cầu mong phúc lộc cho năm mới. Tết vì thế trở thành sợi dây gắn kết các thế hệ trong gia đình.

Phong tục tập quán của người Việt trong Tết Nguyên Đán

Trong dịp Tết, người Việt duy trì nhiều phong tục truyền thống mang ý nghĩa tâm linh và văn hóa sâu sắc.

Cúng ông Công – ông Táo

Vào ngày 23 tháng Chạp, các gia đình làm lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời báo cáo tình hình gia đình trong năm qua. Mâm cúng thường có cá chép, thể hiện phương tiện đưa các Táo quân lên chầu Ngọc Hoàng.

Gói bánh chưng, bánh tét

Bánh chưng, bánh tét là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết. Việc cả gia đình quây quần gói bánh, canh nồi bánh suốt đêm mang ý nghĩa gắn kết, sum vầy.

Bày mâm ngũ quả

Mâm ngũ quả được bày trên bàn thờ tổ tiên với mong muốn cầu chúc năm mới đủ đầy, may mắn. Mỗi vùng miền có cách bày trí và lựa chọn trái cây khác nhau, nhưng đều chung ý nghĩa tốt lành.

Thăm mộ tổ tiên

Trước Tết, con cháu thường đi dọn dẹp, thăm viếng mộ phần tổ tiên để bày tỏ lòng hiếu kính.

Cúng tất niên

Lễ cúng tất niên diễn ra vào ngày 30 Tết, đánh dấu việc khép lại năm cũ và đón chào năm mới.

Đi chùa, hái lộc

Sau giao thừa, nhiều người đi chùa cầu bình an, hái lộc đầu năm với mong muốn cả năm gặp nhiều điều may.

Xông đất

Người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa được cho là ảnh hưởng đến vận may của gia đình trong cả năm. Vì vậy, nhiều gia đình chọn người hợp tuổi, tính tình vui vẻ để xông đất.

Chúc Tết, lì xì

Phong tục chúc Tết, mừng tuổi đầu năm thể hiện sự quan tâm, lời chúc tốt đẹp dành cho nhau, đặc biệt là với trẻ nhỏ.

Xuất hành đầu năm

Ngày mùng 1 Tết, nhiều người chọn giờ và hướng tốt để xuất hành, với mong muốn một năm hanh thông, thuận lợi.

Một số điều kiêng kỵ trong dịp Tết Nguyên Đán

Người Việt quan niệm đầu năm suôn sẻ thì cả năm thuận lợi, vì vậy có nhiều điều cần tránh trong ngày Tết:

• Không quét nhà trong những ngày đầu năm để tránh “quét” tài lộc.

• Tránh nói những điều xui xẻo, tiêu cực.

• Kiêng nhắc đến chuyện chết chóc.

• Không làm vỡ đồ đạc, gây tranh cãi.

• Người đang có tang hạn chế đi chúc Tết.

• Tránh vay mượn, trả nợ đầu năm.

• Không xin hoặc cho lửa trong ngày đầu năm.

Một số hoạt động đón Tết Nguyên Đán của các nước gần Việt Nam

Tết Nguyên Đán tại Trung Quốc

Người Trung Quốc cũng xem Tết là dịp lễ quan trọng nhất trong năm. Các hoạt động quen thuộc gồm dọn dẹp nhà cửa, trang trí câu đối đỏ, ăn cơm đoàn viên đêm giao thừa, lì xì đầu năm và thưởng thức các món truyền thống như sủi cảo, cá hấp.

Tết Nguyên Đán tại Hàn Quốc

Tết của người Hàn gọi là Seollal. Trong dịp này, họ mặc Hanbok, thực hiện nghi lễ cúng tổ tiên (Chesa), cúi lạy người lớn (Seba) và thưởng thức canh bánh gạo tteokguk – món ăn tượng trưng cho việc bước sang tuổi mới.

Đón Tết tại Nhật Bản

Tại Nhật Bản, Tết cũng gắn liền với nhiều nghi lễ như đánh chuông giao thừa, ăn mì trường thọ, viếng đền chùa đầu năm, uống rượu sake và thưởng thức mâm cỗ truyền thống Osechi Ryori.

Trên đây là những thông tin thú vị xoay quanh Tết Nguyên Đán – ngày lễ truyền thống mang nhiều giá trị văn hóa của các quốc gia châu Á.
Nếu bạn cần tư vấn thêm hoặc muốn tìm hiểu sâu hơn về các chủ đề liên quan, Nhập Hàng China luôn sẵn sàng hỗ trợ và giải đáp.